(FOTO) Sukob u Borovu Selu: Pucnji koji su "zapalili" Jugoslaviju

Početak otvorenog rata u Hrvatskoj 1991. godine bio je posledica raspisanog referenduma o nezavisnosti Hrvatske u proleće te godine.

"Neki istoričari početak rata vezuju za incident na Plitvičkim jezerima koji se dogodio na Uskrs, mesec dana pre sukoba u Borovu Selu. Povod i scenario su bili isti, s tim da je u Borovu Selu bilo značajno više poginulih i ranjenih. Već tog proleća, u srpskim sredinama su postojale barikade", priseća se Savo Štrbac, osnivač i predsednik Dokumentaciono-informacionog centra "Veritas".

Tenzije između hrvatskih vlasti i srpskog stanovništva, koje se protivilo izlasku iz Jugoslavije, naglo su rasle. Borovo Selo, većinsko srpsko naselje nadomak Vukovara, bilo je jedno od žarišta tih sukoba.

Prema rečima Save Štrpca, povod za tragediju bio je incident 1. maja 1991, kada su dvojica hrvatskih policajaca ušla u Borovo Selo da skinu srpske zastave koje su bile postavljene povodom proslave Srpskog narodnog veća.

"Tom prilikom oni su bili zarobljeni od strane lokalne teritorijalne odbrane i dobrovoljaca. Sutradan, 2. maja, hrvatska policija je organizovala akciju njihovog oslobađanja. A prethodno je postojao dogovor da se pregovara o njihovom puštanju", objašnjava sagovornik Newsmax Balkans.

Foto: Srđan Ilić

U ranim jutarnjim časovima, više desetina pripadnika specijalne policije ušlo je u selo. Počelo je puškaranje koje je trajalo oko tri sata. U borbama koje su usledile, poginulo je 12 hrvatskih policajaca, dok je dvoje srpskih meštana takođe izgubilo život. Poginuo je i jedan dobrovoljac iz Valjeva.

Tog 2. maja, uveče, u svim udarnim informativnim emisijama prikazani su snimci tela poginulih policajaca. U Zagrebu i drugim gradovima održavali su se protesti, jačali nacionalistički tonovi.

Hrvatska je počela ubrzanu izgradnju vojske i naoružavanje policijskih snaga. Srbi su organizovali svoje teritorijalne odbrane i počeli da formiraju jedinice koje će kasnije činiti okosnicu Srpske vojske Krajine. Kao posledica, formirana je SAO Istočna Slavonija, Baranja i Zapadni Srem. Srbi u istočnoj Slavoniji, uključujući Borovo Selo, ubrzano su se politički i vojno organizovali.

Ovaj oružani sukob stvorio je psihološki šok. Borovo Selo je na obe strane stvorilo sliku "neprijatelja koji ubija bez milosti", što je dodatno otežalo svaki pokušaj pregovora. 

Tragedija iz Borova Sela obeležila je kraj svake šanse za mirno rešavanje spora između hrvatskih vlasti i srpskog stanovništva.

Naoružavanje i otvoreni rat

Nakon događaja u Borovu Selu, sukobi u Hrvatskoj su eskalirali u otvoreni rat. Srpska naselja i teritorije sa većinskim srpskim stanovništvom, poput Istočne Slavonije, Krajine i Banije, počela su da se organizuju u samoproglašene autonomne oblasti.

Foto: Srđan Ilić

U beogradskim medijima, Borovo Selo je postalo simbol srpskog otpora, a s druge strane, mesto koje je hrvatska strana koristila kao argument za mobilizaciju i militarizaciju svog društva.

Sukob u Borovu selu, uticao je na referendum o nezavisnosti Hrvatske, koji je održan 19. maja 1991. godine. Čak 94 odsto izašlih, glasalo je za kraj SFRJ i proglašenje nezavisne Hrvatske. 

Srbi iz Borova Sela i okolnih krajeva suočili su se sa teškim posledicama – tokom i nakon rata, mnogi su proterani, a sela devastirana. Demografska slika Istočne Slavonije, nekada multietničkog prostora, trajno je promenjena.

Komentari (0)