(FOTO) Svet snova, melanholije i prošlosti: U čemu se sve ogleda dualnost Milene Pavlović Barili?

Milena Pavlović Barili, uz Katarinu Ivanović i Nadeždu Petrović, spada u red najvećih srpskih slikarki.

Njen život i rad vezuju se za velike zapadnoevropske kulturne centre - London, Pariz i Rim, u kojima je stvarala i izlagala svoja avangardna dela.

Barili je jedina naša umetnica koja je tridesetih i četrdesetih godina prošlog veka izlagala u Evropi i Americi.

Postavka "Dualnost Milene Pavlović Barili" otkriva snažne, originalne i nekonvencionalne ličnosti umetnice sa sofisticiranim senzibilitetom, koje objedinjuje racionalno i emocionalno, kao i elemente inovativnog i tradicionalnog.

Na izložbi je predstavljeno oko 150 dela: slika, crteža, pesama, modnih ilustracija i dokumentarnog materijala iz kolekcija Muzeja savremene umetnosti, Fondacije Milenin dom – Galerije Milene Pavlović Barilli iz Požarevca, Narodnog muzeja Srbije, Avala film way, Arhiva Jugoslovenske kinoteke i Filmskog centra Srbije.

Izložba u Muzeju savremene umetnosti svedoči o svestranosti naše velike umetnice, koja je pored slikarstva, ostavila značajan trag u modnom dizajnu i poeziji.

Kratak, ali buran život i dvojno aristokratsko poreklo

Milena je rođena 1909. godine u Požarevcu. Pripadala je generaciji umetnika, koji su inspiraciju i obrazovanje tražili u evropskim kulturnim centrima. Njen umetnički senzibilitet formirao se spajanjem različitih kulturnih, ali i porodičnih tradicija.

Majka Danica Pavlović, pijanistkinja i potomak porodice Karađorđević , i otac Bruno, pesnik i potomak baronske porodice, bili su Milenin umetnički oslonac.

Slikarsko obrazovanje sticala je najpre u Umetničkoj školi u Beogradu, a potom na minhenskoj Akademiji. Bila je fascinirana velikim majstorima i civilizacijama. Veliki uticaj na Milenino slikarstvo ostavilo je njeno bavljenje modom, sa kojom se prvi put susrela u Francuskoj 1927. godine, a kojoj će se kasnije posvetiti mnogo više.

Uoči početka Drugog svetskog rata, u leto 1939. godine, vođena željom da vidi veliku svetsku izložbu nadrealista u Njujorku, odlazi u Ameriku. Tamo počinje da se bavi modnim dizajnom.

Milenin buran umetnički i životni put iznenada se prekida naprasnom smrću umetnice, u 36. godini, od srčanog udara, na samom završetku rata. Nostalgija za domovinom, u koju nije mogla da se vrati zbog rata, mučila je Barili do samog kraja.

Fenomen dualnosti

Baš kao i njena ličnost, i njena umetnost bila je autentična, neuklopljiva u stroge forme, obojena dvojstvom.

Na jednoj strani, njen rad se oslanja na klasičnu estetiku inspirisanu renesansnom umetnošću, antičkom mitologijom i simbolima, dok s druge otkriva tada savremene nadrealističke i metafizičke elemente koji naglašavaju unutrašnja stanja, snove i emocionalnu varijabilnost.

Pojam dualnosti vidljiv je i u specifičnoj formi njenih dela – svetle, lepršave forme i fantazmagorične scene često su u kontrastu sa melanholičnim, introspektivnim figurama i tonovima.

Među slikama ima dosta autoportreta, na kojima posebnu pažnju privlači Milenin pogled, koji odražava zagledanost u neki drugi svet.

Milena stvara slikarstvo i poeziju sveta snova, melanholije i idealizovane prošlosti, gde mitovi i legende dobijaju nove, lične interpretacije.

Njena dela obiluju simbolima, metaforama i donose nadrealne svetove. Postnadrealistički ili evropski period karakterišu antički motivi na kojima su figure sa Mileninim crtama lica. Ove figure, najčešće žena, mogu se prepoznati kao umetnički prikaz njenog unutrašnjeg sveta refleksije sopstvenih emocija i životnih iskustava. Scene koje slika obavijene su velovima snova i fantazije, u atmosferi između stvarnosti i iluzije.

U tom periodu Milena je razvila i specifičnu tehniku, slikala je uljem na platnu kao da slika akvarelom. Drugi aspekt fenomena dualnosti odnosi se na karijeru Milene Barili podeljenu između "visoke umetnosti" i primenjene umetnosti – mode i komercijalnog dizajna.

Naslovnica Voga

Dolazak u Njujork predstavljao je ispunjenje Mileninog sna, ali je taj san doneo i problem oskudice. Barili je iz egzistencijalnih razloga radila kao ilustratorka i modna dizajnerka. Milena je stvarala ilustracije za poznate modne časopise poput Voga, Glamura, Harpers Bazara i Šarma.

Foto: Milena Đorđević

Ta dela bila su mešavina tadašnje popularne kulture i modnog dizajna. Iako su koreni njenog stvaralaštva bili duboko u evropskoj tradiciji, uspela je da se prilagodi savremenim trendovima u Njujorku.

Modni dizajn je još jedno polje koje je čini jedinstvenom za nas.

Milena je naša jedina umetnica koja je radila naslovnu stranu Voga.

zložbu "Dualnost Milene Pavlović Barili" moguće je posetiti do 17. marta 2025. u radno vreme Muzeja savremene umetnosti.

Komentari (0)